Doradca Zawodowy
Katarzyna Cieloch
 

Aktywne metody szkoleniowe

ARTYKUŁ
opublikowany w kwartalniku  
"Doradca zawodowy" Nr 4(17)/2011

Ważną rolą doradcy zawodowego jest przygotowanie uczniów do samodzielnego konstruowania planu rozwoju edukacyjno-zawodowego. Jest to złożony, kilkuetapowy proces, obejmujący wiele aspektów związanych m.in. z usystematyzowaniem wiedzy o sobie, uwarunkowaniach dotyczących kształtowania ścieżki rozwoju zawodowego oraz zasad identyfikowania, formułowania i realizacji celów. Zagadnienia te są często odbierane przez uczniów jako nudne i monotonne, a przekazywane w formie wykładu, prezentacji czy pogadanki mogą dodatkowo wywołać ich bierność i brak zainteresowania. Moja praktyka zawodowa pokazuje jednak, że dzięki wykorzystaniu aktywnych metod szkoleniowych można stworzyć ciekawe zajęcia, prowadzone w dynamicznym tempie i angażujące uwagę uczestników. Dlatego podczas warsztatów stosuję różne techniki np.: gry dydaktyczne, symulacje, grupy dyskusyjne, czy „burze mózgów”. Po zakończeniu każdego zadania omawiam jego przebieg i w razie potrzeby, uzupełniam mini-wykładem, a dodatkowo zajęcia wzbogacam zabawami podnoszącymi energię w grupie. Poniżej przedstawiam niektóre z metod aktywizacyjnych wykorzystywanych przeze mnie w trakcie szkolenia związanego z rozwojem umiejętności planowania kariery zawodowej.

Warsztaty rozpoczynam od ćwiczenia integracyjnego „przełamującego lody”. Jego głównym celem jest wzajemne poznanie grupy oraz prowadzącego, „rozluźnienie” atmosfery, zachęcenie do współpracy i zainteresowanie przedmiotem szkolenia. Pozwala mi ono również przyjrzeć się uczestnikom, ich postawie i doświadczeniu. Zwykle staram się przygotować ćwiczenie, które ma związek z tematem szkolenia. Należy jednak pamiętać, aby nie było ono zbyt ingerujące w prywatną sferę uczestników i nie zaburzało poczucia ich bezpieczeństwa, ponieważ można uzyskać efekt przeciwny od zamierzonego. Przykładowe ćwiczenie: uczniowie przedstawiają się reszcie grupy podając 3 pozytywne cechy, które zaczynają się na litery tworzące ich imię, prócz tego w formie pantomimy pokazują swoje zainteresowania lub sposób spędzania wolnego czasu. Kolejną osobę do prezentacji wyznaczamy rzucając do niej piłeczkę. Osoba ta powtarza informacje o poprzedniku i przedstawia siebie. Zabawę kończymy, gdy wszyscy się zaprezentują. 

„Burza mózgów” to elastyczna technika, którą można wykorzystać do wielu zadań wymagających kreatywnego myślenia. Warto zastosować ją na początku pracy nad określonym problemem. Ja korzystam z niej wprowadzając uczniów do tematu związanego z pojęciem kariery zawodowej. Przykładowe ćwiczenie: uczniowie na zasadzie swobodnych, metaforycznych skojarzeń kończą zdanie „Kariera zawodowa jest jak …”. Często pojawiają się ciekawe pomysły. Porównanie kariery do podróży, teatru, gry. 

Inną metodą, z której często korzystam jest praca w grupach dyskusyjnych tzw. „buzz group”. Podczas ćwiczenia powstaje zwykle gwar i zamieszanie (buzz).Przykładowe ćwiczenie: uczniów dzielę na grupy, w których zastanawiają się jakie czynniki mają wpływ na wybór ścieżki edukacyjno-zawodowej. Następnie reprezentanci grup przedstawiają rezultaty swojej pracy. 

Ciekawą metodą aktywizującą jest gra dydaktyczna mogąca pełnić rolę ćwiczenia z elementami zabawy. Jej zaletą jest z jednej strony stymulacja uczniów do aktywności i zaangażowania, z drugiej strony możliwość przetrenowania i zastosowania w praktyce wiedzy uzyskanej w trakcie warsztatów. Na potrzeby szkolenia można zaadoptować różne znane gry, teleturnieje, krzyżówki. Ich zastosowanie musi być jednak poprzedzone opracowaniem odpowiednich materiałów. Po zapoznaniu uczniów z koncepcją typów osobowości zawodowej wg J. Hollanda przeprowadzam grę w "Bingo", którą zaczerpnęłam z publikacji „Metody pracy z grupą w poradnictwie zawodowym” (A. Paszkowska-Rogacz, M. Tarkowska: KOWEZiU, Warszawa 2004). Żeby uatrakcyjnić grę i wprowadzić element współzawodnictwa można dla zwycięzcy „ufundować” drobną nagrodę. 

Dyskusja jest techniką, która pozwala skonfrontować różne opinie i punkty widzenia, możliwości rozwiązania problemu czy podjęcia decyzji. Jej istota polega na zorganizowanej wymianie myśli i poglądów uczestników na dany temat. Od trenera wymaga kontrolowania jej przebiegu oraz podsumowania wypowiedzi i ewentualnie uzupełnienia poruszanych treści. Przykładowe ćwiczenie: doradca otwiera dyskusję pytaniem, jak można rozumieć powiedzenie „Nie samą pracą człowiek żyje” i moderuje jej przebieg tak, aby zwrócić uwagę uczniów na fakt, iż nasza „niezawodowa” aktywność (zainteresowania, pasje, dotychczasowe doświadczenia życiowe, czy pełnienie różnych ról społecznych, np. skarbnika, kapitana drużyny piłkarskiej) pozwala rozwinąć wiele umiejętności, które można wykorzystać w przyszłej pracy zawodowej. 

W prowadzonych warsztatach stosuję też ćwiczenia symulacyjne. Polegają one na naśladowaniu rzeczywistej sytuacji, w której uczestnicy rozwiązują jakiś problem lub wcielają się w określoną rolę. Metoda ta pozwala zaktywizować i pobudzić uczniów do działania, rozwija umiejętności podejmowania decyzji, pracy zespołowej czy negocjacji. Celem jednego z prowadzonych przeze mnie ćwiczeń symulacyjnych jest rozwinięcie umiejętności uczniów w zakresie analizowania własnego potencjału pod kątem pełnienia różnych ról zawodowych i skonfrontowania swojej wiedzy na temat pracy w danym zawodzie. Przykładowe ćwiczenie: uczniów dzielę na grupy, tworzące własne firmy. Rodzaj działalności, zajmowane stanowiska i zakres obowiązków ma uwzględniać zidentyfikowany wcześniej potencjał zawodowy poszczególnych osób. 

Studium przypadków to jednoznaczny i zrozumiały opis sytuacji (jak do niej doszło, kogo dotyczy) pozwalający na analizę określonego wcześniej problemu. Do opracowanego opisu można włączyć elementy stanowiące część wykładu. Przykładowe ćwiczenie: na podstawie otrzymanej biografii, uczniowie określają zdarzenia, sytuacje, które wpłynęły na decyzje życiowe i zawodowe, a także przyjmowane role zawodowe i społeczne ich „bohatera”. Aby ćwiczenie było ciekawe i wciągające warto sięgnąć po biografie idoli czy osób powszechnie znanych. Ćwiczenie wzbudza u uczniów refleksję o znaczeniu motywacji i konsekwencji w działaniu dla osiągnięcia zamierzonego celu i uzyskania satysfakcji zawodowej.

Aktywne metody szkoleniowe ożywiają tradycyjną, szkolną formułę prowadzenia zajęć, dzięki czemu są one ciekawsze i bardziej wciągające. Młodzież chętnie i z zaangażowaniem bierze udział w ćwiczeniach, żywo dyskutuje, przedstawiając własne opinie i poglądy. Niektóre techniki mobilizują ich do refleksji i wyciągania wniosków, inne pobudzają kreatywność podczas rozwiązywania problemów, pomagają lepiej zrozumieć omawiane tematy, utrwalić przyswojoną wiedzę czy przećwiczyć zdobyte umiejętności. Wyniki przeprowadzanych przeze mnie ankiet ewaluacyjnych, potwierdzają, iż stosowanie aktywnych metod szkoleniowych w znacznym stopniu uatrakcyjnia zajęcia i podnosi ich efektywność. Zastosowane ćwiczenia pomagają uczestnikom w prosty sposób „odkryć” posiadany potencjał zawodowy i możliwości jego wykorzystania, a także, co bardzo ważne, motywują do dalszego rozwoju.


Niniejsza strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostając na niej godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce.
Copyright (c)2011 Doradca Zawodowy