Doradca Zawodowy
Katarzyna Cieloch
 

Zastosowanie analizy SWOT w wyznaczaniu ścieżki kariery

ARTYKUŁ
opublikowany w kwartalniku  
"Doradca zawodowy" Nr 4(25)/2013
  
    W dobie rozwoju nowych technologii, zmiany stylów życia, trudno jest znaleźć odpowiedź na pytanie jaki wybrać zawód, czy kierunek studiów, którego ukończenie dawałoby gwarancję zatrudnienia. Warto więc zawczasu podejmować działania, które pozwolą na skuteczne i efektywne zarządzanie własną karierą.

Strategię rozwoju kariery zawodowej można opracować wykorzystując metody, jakich używa się do opracowania strategii przedsiębiorstwa np. analizę SWOT. Nazwa pochodzi od pierwszych liter angielskich wyrazów S – strengths/ siła, W – weaknesses/ słabości, O – opportunities/ szanse, T – threats/ zagrożenia. Jest to uniwersalne narzędzie, stosowane najczęściej do oceny wewnętrznej i zewnętrznej sytuacji organizacji w odniesieniu do jej pozycji na rynku. Z powodzeniem może być jednak wykorzystywana do analizy własnej pozycji na rynku pracy i służyć do opracowania strategii działania związanej z budową ścieżki kariery zawodowej.

    Wyznaczanie ścieżki kariery należy rozpocząć od identyfikacji swojej największej pasji, zainteresowań oraz czynności wykonywanych najchętniej, sprawiających zadowolenie. Dzięki temu zwiększamy szansę na to, że obrana kariera przyniesie nam satysfakcję i pomoże odnieść sukces, w przeciwieństwie do sytuacji wyboru kierunku dla nas obojętnego, niezgodnego z naszymi zainteresowaniami, czy wręcz z predyspozycjami. Każda pasja, zainteresowania, czy zdolności pozwalają na wybór kilku możliwych, potencjalnych ścieżek kariery. Jeżeli na przykład naszą pasją jest motoryzacja, to wśród możliwych rodzajów kariery możemy rozważać pracę na stanowisku: mechanika samochodowego, kierowcy, dealera samochodów, rzeczoznawcy samochodowego, dziennikarza piszącego artykuły do czasopism motoryzacyjnych, sprzedawcy części samochodowych i wielu innych.
Jeżeli zaś jesteśmy osobami otwartymi, szybko nawiązujemy kontakty interpersonalne, chętnie przebywamy wśród ludzi, potrafimy słuchać, tłumaczyć, lubimy pomagać i doradzać innym możemy pomyśleć o karierze psychologa, nauczyciela, terapeuty, doradcy zawodowego, pracownika socjalnego czy sprzedawcy.
Po dokonaniu samooceny, zidentyfikowaniu swoich preferencji i predyspozycji zawodowych, głównych zainteresowań, a także ustaleniu potencjalnych, możliwych ścieżek kariery, rozpoczynamy analizę SWOT. Jej przeprowadzenie pomaga zweryfikować nasze silne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia, w odniesieniu do wybranych karier, a to z kolei ułatwia dokonanie wyboru konkretnego kierunku zawodowego i sprecyzowanie jego dalszej strategii rozwoju.
Silne i słabe strony to nasze czynniki wewnętrzne, na które zwykle mamy bezpośredni wpływ. Silne strony powinniśmy wzmacniać i wykorzystać w planowaniu ścieżki kariery, słabe zaś niwelować. Silne strony to np.: wykształcenie, bardzo dobra znajomość języków obcych czy obsługi komputera, umiejętności interpersonalne, dobra kondycja fizyczna, mobilność, rozwinięta sieć kontaktów, itp. Słabe strony ograniczają nasz rozwój, mogą to być np. brak konkretnych kompetencji, niska wiara we własne możliwości, brak zabezpieczenia finansowego, itp.

    Możliwości i zagrożenia to z kolei czynniki, które występują w otaczającej nas rzeczywistości, na które nie mamy bezpośredniego wpływu. Możliwości to pozytywne, zewnętrzne uwarunkowania, które możemy uwzględniać przy podejmowaniu decyzji dotyczących pracy: zapotrzebowanie na specjalistów w naszej branży, rozwój tej branży, nowe inwestycje na lokalnym rynku. Zagrożenia są od nas niezależne jednak ich skutki powinniśmy przewidywać i brać pod uwagę. Może to być: wzrost bezrobocia, duża konkurencja wśród specjalistów w naszej branży czy brak inwestycji.
 

Analizę SWOT najprościej przeprowadzić odpowiadając na przykładowe pytania:

       
           SILNE STRONY
  (Strengths)

- jakie mam zalety?
- co robię dobrze, lepiej od innych?
- co robię chętnie?
- za co cenią mnie inni?
- jakie mam kompetencje?
- co może być moją siłą?
- co wyróżnia mnie na tle innych?
       
         SŁABE STRONY
(Weaknesses)

- do czego nie mam predyspozycji?

- czego nie lubię robić?
- jakich umiejętności mi brakuje?
- jakich czynności unikam?
- jakie są moje słabości?


         
             SZANSE
  (Opportunities)

- jakie trendy i tendencje na rynku pracy są dla mnie korzystne?
- jakie szanse i możliwości dla siebie dostrzegam?
- w jakim kierunku rozwija się moja branża?

          
           ZAGROŻENIA
  (Threats)

- jakie stoją przede mną zagrożenia?

- jakiej konkurencji mogę się spodziewać?
- czy zachodzące zmiany na rynku pracy mogą mi zaszkodzić?



Przystępując do analizy należy oprzeć się na ustalonych wcześniej naszych potencjalnych ścieżkach kariery i adekwatnie ocenić zarówno swoje mocne, jak i słabe strony. Trzeba uważać, żeby nie być zbyt skromnym, a także by nie przeceniać własnych możliwości. Po przeprowadzeniu analizy SWOT, można przystąpić do zawężenia listy potencjalnych karier. W tym celu przyglądamy się mocnym stronom i zaznaczamy te kariery, które nas najbardziej pociągają i do których mamy największe predyspozycje. Dalej oceniamy możliwości. Zwracamy uwagę na te kariery, wobec których otwierają się przed nami najlepsze perspektywy – pozwalające na podnoszenie kwalifikacji, dokształcanie się, szybkie przekwalifikowanie, czy dające zadawalające dochody. Przyglądamy się również naszym słabym stronom, aby wykreślić kariery, które nas nie pociągają, i do których nie mamy predyspozycji. Na końcu zaznaczamy ścieżki tych karier, które niosą ze sobą najwięcej zagrożeń. Uzyskany rezultat pozwoli nam się zorientować, która z wyznaczonych przez nas potencjalnych ścieżek kariery najbardziej odpowiada naszym zainteresowaniom, wykorzystując nasze mocne strony oraz możliwości, jakie stwarza otoczenie, a zarazem nie jest obciążona słabościami, ani zagrożeniami zewnętrznymi.
Dokładne określenie swojej sytuacji na rynku pracy – precyzyjna samoocena, rzetelna wiedza o otoczeniu - dostrzeżenie okazji oraz zagrożeń, warunkuje trafność opracowania skutecznej strategii rozwoju zawodowego, a tym samym zaplanowania kariery zawodowej.

    Dzięki przeprowadzonej analizie preferencji i predyspozycji zawodowych, wiemy dokładnie, jakiej pracy szukamy, dlatego nie błądzimy i szybciej ją znajdujemy, bo nie tracimy czasu na szukanie pracy w miejscach, które nie są dla nas odpowiednie lub w miejscach, w których jej nie ma. Mamy także większą świadomość swoich zalet i umiejętności, co z kolei pozwala nam szybciej przekonać pracodawcę do siebie np. podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Zwiększa to również poczucie pewności siebie, pozwala przezwyciężać obawy i bezradność, która może się pojawić w związku z trudną sytuacją na rynku pracy. Aby dobrze zaplanować swoje życie zawodowe, oprócz dobrej znajomości samego siebie, swoich atutów i słabości, musimy mieć również świadomość tego, co dzieje się w otoczeniu, w którym funkcjonujemy, na rynku pracy oraz w branży, w której chcemy działać, jakie występują tendencje, i w którym kierunku zachodzą zmiany. Wiedza ta ułatwia podjęcie trafnej decyzji związanej z wyborem zawodu i kierunku dalszego rozwoju.


Literatura:
M. Lunderius: Dokąd iść i po co?, „Praca i Kariera”, Nr 9/ 2000
I. Burzyńska: Jak się rozwijać, by rozwinąć skrzydła? Czyli jak zastosować techniki PR na rynku pracy, Difin, Warszawa 2010
R. Tylińska: Analiza SWOT instrumentem w planowaniu rozwoju, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, Warszawa 2005

Niniejsza strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostając na niej godzisz się na ich zapisywanie w Twojej przeglądarce.
Copyright (c)2011 Doradca Zawodowy